Vlaanderen
OVAM Toon navigatie menu

Circulair aankopen textiel

De textielindustrie heeft een lange, complexe en on-transparante toeleveringsketen en wordt met heel wat duurzaamheidsuitdagingen geconfronteerd: water- en energieconsumptie, vervuiling en broeikasgasuitstoot, maar ook schending van de mensenrechten. Als aankoper kan je een belangrijke duw geven in de richting van een circulaire textielketen, met respect voor mens en milieu. 
Helaas is er (nog) geen pasklare oplossing. Daarom is het belangrijk om - samen met de keten - ruimte te creeëren voor innovatie. Een strategie met duidelijke en realistische prioriteiten voor je organisatie maakt het makkelijker om keuzes te maken voor je bestekken.
Op deze pagina bieden we alvast wat handvaten en voorbeelden voor het circulair aankopen van werk- en bedrijfskledij, PBM's en linnen.

Circulaire strategieën textiel aankoop

  • Zorg voor een optimaal aantal (en type) kledingstuks per werknemer, gebaseerd op hun werkelijke behoeften. Door digitale maatname van de leverancier vermijd je pasmodellen en foute bestellingen. 
  • Met een goed monitoringproces weet je steeds waar de kledij zich bevindt, in welke staat ze is, en hoe lang ze meegaat. Bovendien kan je zo systematisch kledij recupereren van vertrekkende medewerkers.
  • Huren of leasen is niet per se circulair. Transparantie over hergebruik en/of verwerking zijn cruciaal voor het sluiten van de kringloop. 
  • Minimaal gebruik van materiaal en materiaalsoorten in het ontwerp om de begoogde functionaliteit én het nodige comfort te realiseren. 
  • Minder productieafval door in te zetten op efficiënt snijden van de patronen en hoogwaardig gebruik van het snijafval.

Het is niet zo eenvoudig om de meest duurzame vezel te kiezen voor textiel. Naast de milieuimpact bij de productie van de vezel, heeft deze keuze ook invloed op de performantie, het onderhoud en de levensduur van het textiel. Je leest hier meer over in de Motiv aankoopwijzer. Daarom is het belangrijk om in dialoog te gaan met de keten en prioriteiten te stellen op maat van jouw organisatie.

  • Inzicht in aandeel recycled, biobased en virgin materialen: de EU verplicht dat alle textielproducten een merking of etiket hebben met de vezelsamenstelling. Hier wordt echter niet op vermeld of het om biologische of gerecycleerde verzels gaat. Als alternatief kan je om een materialenpaspoort vragen.
  • Aandeel recycled content verhogen: ga in dialoog met de markt om te vermijden dat je onrealistische eisen stelt in je bestek. De mogelijkheden en het aanbod verschillen per verzeltype. Maak hierbij ook een onderscheid tusssen post-consumer of post-productie materiaal. Recycled content is moeilijk te verifiëren, een certificatiesysteem als dat van BQA kan hierbij helpen. 
  • Aandeel biobased content verhogen: in de Gids voor circulair bedrijfstextiel en de EU GPP criteria vind je meer uitleg over biobased vezeltypes en hun milieu-impact. Wil je biokatoen vragen? Doe dan zeker vooraf een marktconsultatie.
  • Verlaag de logistieke impact: Kies voor lokale aankoop, onderhoud en recylage en neem eventueel criteria op voor het transport. Beperk verpakkingen tot een strikt mimimum, rekening houdend met risico's op beschadiging en bevuiling. Wanneer hangend transport noodzakelijk is, kan je bijvoorbeeld vragen om de kleerhangers terug te nemen voor hergebruik. Het generiek criterium verpakkingen en de EU GPP criteria kunnen inspiratie bieden.

  • Contractuele afspraken onderhoud en herstel: Sluit een contract af met een (industriële) wasserij of maak afspraken met een interne dienstverlener, liever dan de werknemers thuis te laten wassen. Door correct te onderhoud en tijdig kleine herstellingen uit te voeren gaat het textiel veel langer mee. 
  • Ontwerpen voor lange levensduur: Neem in je bestek criteria op voor vorm- en kleurvastheid, treksterke en naadsterkte (zie EU GPP criteria). Beperk het aantal onderdelen in het ontwerp en hou ze eenvoudig, zo verklein je de kans op defecten. Extra bescherming of verstevinging kan materiaalbelasting verminderen. Kies enkel voor nabehandelingen die de levensduur verlengen en recyclage niet verhinderen.
  • Repareerbaarheid en onderhoudbaarheid: Vraag in je bestek dat reservestukken en fournituren minimaal 2 jaar beschikbaar blijven en vraag een prijslijst. De onderhoudsinensiteit en resistentie aan wasprocessen bepalen mee de levensduur van de producten. Maar ook ook de kosten tijden het gebruik van het textiel (TCO). Neem in je bestek bijvoorbeel een minimum aantal wasbeurten op die het product moet doorstaan. Denk bij je vezelkeuze ook aan het energieverbruik voor wassen, drogen en strijken.
  • Modulair/veranderingsgericht ontwerp: Zorg dat de onderdelen die het snelst stuk gaan gemakkelijk te vervangen zijn.
  • Advies over gebruiksoptimalisatie door leverancier: vraag instructies voor optimale onderhoudsprocessen, ook bij wassen door de werknemers.

  • Design for Dissasembly: Zorg dat fournituren, striping, personalisatie en branding makkelijk verwijderd (of overdrukt) kunnen worden.
  • Contractuele afspraken terugname en hergebruik: Je kunt in je bestek opnemen dat de leverancier of producent de producten terugneemt met het oog op hergebruik. Vraag daarbij garanties en transparantie zodat de keten daadwerkelijk gesloten wordt. Droge en hygiënische (tijdelijke) opslag en garantie op verwijdering van branding en personalisatie is hierbij cruciaal. Daarbij is het belangrijk dat je intern (of extern) een goed systeem kunt opzetten voor het verzamelen en bewaren van de retourstromen.
  • Circulaire verdienmodellen stimuleren: Je kunt een contract afsluiten met gespecialiseerde hergebruikcentra of kringwinkels. Die mogen afvoeren wat na visuele inspectie nog bruikbaar is, voor de overige producten schakel je een erkende ophaler in.

  • Design for recycling: Zorg dat fournituren, striping, personalisatie en branding makkelijk verwijderd kunnen worden. Kies voor monomaterialen (1 vezeltype) en groepeer onderdelen in uniforme materiaalclusters. Monomateriaal laat fibre-to-fibre recyclage toe, waardoor er opnieuw kleding van gemaakt kan worden. Dit is een hoogwaardigere bestemming dan bijvoorbeeld isolatiemateriaal. Gebruik van bepaalde chemicaliën (zoals kleurstoffen in katoen) kan recyclage in de weg staan.
  • Inzicht in materialen: Identificatie van materialen en gebruikte chemicaliën zorgt dat de onderdelen gescheiden kunnen worden in afzonderlijke materiaalstormen voor recyclage. Dit kan door een technische fiche of materialenpaspoort te vragen in je bestek. Ga hiervoor in eventueel in dialoog met de verwerker bij opmaak van je bestek.
  • Contractuele afspraken terugname en recyclage: Je kunt in je bestek opnemen dat de leverancier of producent de producten terugneemt bij einde  leven. Je kunt ook een contract afsluiten met een erkende textielophaler of -verwerker. Vraag daarbij garanties voor hoogwaardige recyclage zodat de keten effectief gesloten wordt. Daarbij is het belangrijk dat je intern (of extern) een goed systeem kunt opzetten voor het verzamelen en bewaren van de retourstromen. 
  • Verminderen van toxiciteit: Het gebruik van toxische en milieugevaarlijke stoffen verhindert recyclage. Je kunt dit vermijden door restricties voor het gebruik ervan op te nemen in je bestek. De REACH regelgeving geldt immers enkel voor gebruik van chemicaliën binnen de Europese unie (zie EU GPP criteria).

Praktische overwegingen

Voor werkmateriaal zijn er richtlijnen en normen inzake algemene productveiligheid (2001/95/EG) en persoonlijke beschermingsmiddelen (EU 2016/425) die uiteraard voorrang hebben op de circulariteit. Neem deze ook op in je bestek en bespreek dit eventueel eerst met je preventieadviseur.

Een goed monitoringproces volgt het textielproduct van aankoop tot einde leven en geeft o.m. inzicht in het aantal wasbeurten, de herstellingen, levensduur en de gebruikservaring. Stel duidelijke criteria op voor wanneer een product mag worden afgedankt. Op basis van deze data kunnen specificaties worden aangepast voor een volgende aankoop of in het kader van een groeitraject met je huidige leverancier.

Bij gepersonaliseerde kledij is het belangrijk om misbruik en imagoschade te voorkomen. Via je monitoringproces recupereer je kledij van werknemers die de organisatie verlaten. Maar hou ook in het ontwerp rekening met de (industriële) verwijderbaarheid van logo's en vraag tot slot garanties aan de verwerker voor vernietiging door overdrukken of recyclage.

Betrek de gebruikers bij het in kaart brengen van de behoeften, het uittesten van de de productopties en vraag hun feedback over het gebruik. Communiceer daarbij duidelijk over de circulaire keuzes die er worden gemaakt. Zorg ook voor een eenvoudig logistiek systeem, zodat het voor de gebruiker makkelijk is om de voorziene stromen correct te gebruiken en het textiel optimaal gebruikt wordt.

Circulair textiel is nog in volle ontwikkeling. Daarom is het belangrijk om samen te werken met de keten en innovatie te stimuleren. Dat doe je door tijdig een RFI of marktdialoog te lanceren. Laat daarnaast in je aanbesteding voldoende vrijheid in materiaalkeuze en omschrijf je behoefte eerder functioneel. De leveranciers, verwerkers en wasserijen kunnen informatie verschaffen over de recente ontwikkelingen en voor- en nadelen van bepaalde verzelkeuzes. Ook de procedure die je kiest en de looptijd van het contract zijn van belang.

Labels en normen

Er bestaan tientallen labels en normen voor textielproducten en was- en terugnamediensten, op deze websitein deze publicatie en in de EU GPP criteria vind je een overzicht. De waarde en geloofwaardigheid van een label of certificaat hangt af van het niveau van onafhankelijkheid en de controles die worden uitgevoerd. Je kunt labels opnemen in je bestek als technische voorwaarde, als je ‘of een gelijkwaardig keurmerk’ vermeldt. Dit wil zeggen dat een leverancier via een dossier mag aantonen dat hij de criteria van het label ook kan garanderen. Wees daarbij selectief in de labels en/of normen die je opneemt en baseer je daarbij op de prioriteiten van je organisatie.
Voordeel van het gebruik van labels is, dat de aankoper zeker is dat de voorwaarden nageleefd worden. Nadeel is dat het kleinere ondernemingen en innovatieve oplossingen uitsluit, omdat het behalen van een label vaak duur en tijdsintensief is. Je kunt dit ondervangen door toe te laten dat de certificering pas voorworven wordt na gunning van de opdracht, eventueel met een boeteclausule om de naleving te borgen.

Criteria

Ethische clausules

Dwangarbeid en schending van mensenrechten is helaas een reëel probleem in de textielsector. Dit is uiteraard een ethisch probleem voor de aankopende organisatie, maar kan ook imageschade veroorzaken als misbruiken in de toeleveringsketen aan het licht komen.
Op deze pagina van de Vlaamse overheid lees je hoe je hier op kunt inzetten in je bestekken.

LCC - Life Cycle Cost

De wet op de overheidsopdrachten verplicht om aan de economisch meest voordelige bieder te gunnen (MEAT). Daarbij mag de kostprijs berekend worden op basis van de levenscyclus van het product - de Life Cycle Cost. Hierbij worden, naast de verwervingskost, ook de bedrijfs- en afvoerkosten in rekening gebracht (Total Cost of Ownership). Maar ook de externe kosten voor het milieu en de maatschappij.
Voor textiel maakt het onderhoud een zeer groot deel uit van de total cost of ownership. Denk daarbij aan wassen en herstellen maar ook gespecialiseerde diensten zoals steriliseren, waterafstotend maken en de distributie. Het is dus zeker de moeite waard om deze ook mee te nemen in de vergelijking. De Higg index biedt een reeks tools die toelaten de duurzaamheidsmpact te meten doorheen de waardeketen en zo de externe kosten te vergelijken.

Aankoopprojecten circulair textiel

 

dinsdag 13 april 2021

Het recycleren van textiel staat nog in zijn kinderschoenen. Naast de textielsector kunnen ook grote verbruikers van textielmaterialen een wezenlijke bijdrage leveren om de textielrecyclage of -herge…

 

vrijdag 22 januari 2021

In maart 2020 lanceerde VDAB een procedure voor een raamovereenkomst voor de levering van duurzame werkkledij. Er werden in de gunningscriteria 40 van de 150 punten toegekend aan milieucriteria: Scor…

 

vrijdag 20 december 2019

CIRCLETEX wil, met alle spelers binnen de keten van bedrijfskledij, beschermkledij en plat linnen, nagaan of er een systeem kan opgezet worden waarbij het ingezamelde textiel einde-leven van deze str…

Meer ›

Circulaire aankoopprojecten textiel in beeld

Publicaties over circulair textiel

 

This document is a guide for contracting authorities and public procurers interested in applying the EU GPP Criteria for Textile Products and Services  in their textile-related procurement procedures…

 

In response to growing demand from procurement teams, in this report Business in the Community (BITC) sets out practical recommendations to increase the adoption of circular economy principles in pro…

 

Stad Mechelen deelt het bestek voor haar overheidsopdracht voor de levering van eerlijk geproduceerde veiligheidsbenodigigdheden, veiligheidsschoen en PBM's.

 

The United Nations Environment Programme (UNEP) recently published the report Sustainability and Circularity in the Textile Value Chain. The report takes an evidence-based approach to identifying the…

 

Bijlage bij de raamovereenkomst voor levering van duurzame werkkledij met respect voor de IAO-voorwaarden van VDAB met de technische bepalingen (2020)

 

Raamovereenkomst voor levering van duurzame werkkledij met respect voor de IAO-voorwaarden van VDAB (2020)

 

Per productgroep geeft de Vlaamse overheid in één of meerdere fiches aan welke duurzaamheidscriteria je kan opnemen en hoe je daarbij te werk gaat.

 

The report A new textiles economy: Redesigning fashion’s future outlines a vision and sets out ambitions and actions – based on the principles of a circular economy – to design out negative impacts a…

 

n maart lanceerde de Europese Commissie een nieuw actieplan voor de circulaire economie. Het wordt een van de belangrijkste bouwstenen van de nieuwe Europese Green Deal, het plan waarmee de EU de eco…

 

Op deze webpagina deelt OVAM overzichtelijk relevante informatie over circulaire mode en textiel. Je vindt er ook de link naar de gids voor circulair bedrijfstextiel.

 

By examining each stage of a garment’s life from production to disposal, WRAP has identified key areas where further focus is required to build on the improvements achieved through SCAP.

 

The platform is a web tool managed by BusinessEurope and its national members that contributes to the EU’s agenda on circular economy.

 

Deze publicatie van Close The Loop, Flanders DC, OVAM en Vlaanderen Circulair geeft een overzicht van de bestaande labels en certificaten voor duurzaam en circulair textiel.

 

De Nederlandse netbeheerder Alliander heeft een nieuwe leverancier voor veiligheidskleding. De nieuwe kleding wordt nog veiliger, zit comfortabeler en kan makkelijker worden besteld. Maar bovendien …

 

De Green Public ProCurement criteria van de Europese Commissie werden ontwikkeld om het opnemen van groene (en circulaire) vereisten in bestekken van openbare besturen te vergemakkelijken. Ze beogen …

 

Motiv ontwikkelde een uitgebreide wegwijzer voor wie circulair textiel wil aankopen.

 

In 2017 gaf OVAM opdracht aan Centextbel, het Belgisch kenniscentrum voor textiel, om onderzoek te voeren naar de voornaamste ‘verdoken’ bedrijfstextielstromen. Op basis van de resultaten uit dat ond…

 

European Textiles & Workwear Market The role of Public Procurement in making textiles circular

 

bAwear en Ecochain hebben in nauwe samenwerking een methodiek ontwikkeld om volledig inzicht te geven in de ecologische footprint van uw producten (gebaseerd op Life Cycle Assessment) en de volledige…

 

Verslag van de marktdialoog die plaatsvond op de Buyer meets Supplier van 23 mei 2018 in het kader van de Green Deal Circulair Aankopen.

 

Verslag van de marktdialoog werkkledij die plaatsvond op de Buyer meets Supplier van 14 maart 2019 in het kader van de Green Deal Circulair Aankopen.

Aanbieders van circulaire textiel

 

donderdag 11 juni 2020

Aanbod in het kort Professionele beschermkleding voor alle werkomstandigheden. Sinds het begin van de jaren ‘60 van de vorige eeuw zijn we gespecialiseerd in het ontwerp en de productie (eig…

 

donderdag 11 juni 2020

Aanbod in het kort Een collectie werkkleding, gemaakt van Ecogreen textiel. Momenteel bestaat deze uit jassen, broeken en overalls. Een poloshirt, T-shirt en fleece zullen weldra worden…

 

donderdag 11 juni 2020

Aanbod in het kort Als nationale federaties steunen wij onze leden in de circulaire transitie van hun onderneming.  Waarom is het product of de dienst circulair? Onze nationale feder…

Overzicht productgroepen

Info over circulair aankopen voor specifieke producten

bouwBouw

cateringCatering

ICTICT

infrastructuur
Infrastructuur

kantoorinrichting
Kantoorinrichting

PAPIER & KANTOOR- MATERIAALPapier & kantoormateriaal
 

VERLICHTING
Verlichting

VERPAKKING
Verpakking

WERKKLEDIJ
Textiel

ANDERE
Andere