Vlaanderen
OVAM Toon navigatie menu

Wat is circulair aankopen?

Duurzaam aankopen is het inzetten van koopkracht met het oog op maximale positieve ecologische, sociale en economische impact doorheen de levensduur van producten, diensten en werken (ISO 20400:2017).

Circulair aankopen is een uitbreiding op duurzaam aankopen. Energie- en materiaalkringlopen worden daarbij actief gesloten doorheen de ganse leveringsketen. Daarbij worden negatieve milieu-impact en het creeëren van afval zo veel mogelijk vermeden.

Circulair aankopen zet in op de veranderende, functionele behoefte van gebruikers binnen een organisatie. Het stimuleert maximale samenwerking & co-creatie met alle actoren die kunnen bijdragen tot het sluiten van de keten.

De focus ligt bij circulair aankopen op het maximaal behouden van waarde van de aan te kopen producten, componenten en materialen.

 

 

circulair aankopen = 5 ambities

 

 

IJsberg-model
Afbeelding gebaseerd op een ontwerp van Freepik

Waarom circulair aankopen?

Circulair aankopen is een grote hefboom voor de ontwikkeling van een circulaire economie. Door circulare keuzes te maken in het aankoopproces, wordt de markt voor circulaire producten en diensten gestimuleerd. Het spendvolume van een organisatie kan dus worden gebruikt om een positive impact te creeëren voor mens en milieu.

Een circulaire aankoop kan ook economische winst opleveren. Een total cost of ownership-analyse (TCO) voor de verschillende scenario's geeft een totaal beeld van de kost over de volledige gebruiksduur van een product of dienst. Dus bijvoorbeeld ook het energieverbruik, onderhoudskosten of restwaarde bij einde leven. Deze leidt vaak tot andere beslissingen dan wanneer er enkel aankoopprijzen vergeleken worden.

Transitie naar een circulaire aankooporganisatie

Circulair aankopen is niet  de verantwoordelijkheid van de aankoper alleen. Het gaat immers niet aenkel over de technische specificaties bij de feitelijke aankoop. Ook de manier waarop het product gebruikt en afgevoerd wordt, draagt bij aan de circulariteit. Iedereen die in een organisatie bij het aankoopproces betrokken is, kan stappen zetten richting circulariteit: aankopers, interne klanten, contractmanagers en management. Ook leveranciers kunnen meewerken aan circulaire oplossingen, wanneer de juiste vragen worden gesteld aan de markt. Door ruimte te bieden voor circulariteit kan de hele aankoopketen in beweging komen en wordt de transitie naar een circulaire aankooporganisatie ingezet.

Als het management overtuigd is van de meerwaarde van circulair aankopen,  kan dit worden opgenomen in de visie en strategie van de organisatie. Op die manier worden alle medewerkers gestimuleerd om er op in te zetten. 

Een pilootproject circulair aankopen is een goede start om te leren én anderen binnen je organisatie te overtuigen van de mogelijkheden en positieve impact. In onze databank vind je heel wat voorbeelden van geslaagde aankoopprojecten en circulaire aanbieders die je hierbij kunnen inspireren.

Om de transitie compleet te maken, moeten aankoopprocessen en -systemen onder de loep worden genomen. De rol van aankopers zal  strategischer worden. Dialoog met de markt, en opvolging en evaluatie van contracten krijgen een groter belang.

In onderstaand webinar 'transitie naar een circulaire aankooporganisatie' legt Jodie Berke uit wat er nodig is om circulaire aankoopmaturiteit te bereiken.

 



 

5 stappen naar circulaire aankoopmaturiteit

Douwe Jan Joustra, hoofd Circular Transformation van de C&A-Foundation,  gaf tijdens zijn presentatie op de actiedag van 11 juni 2019 enkele duidelijke statements mee:

  • Creëer nieuwe omstandigheden voor verandering. Nog te vaak investeren we in optimalisatie van bestaande systemen. Om de transitie te maken naar een circulaire economie is het nodig om te experimenteren, innoveren en accelereren.
  • Van 'Waiting for Demand' naar 'Mechanism Design'. Consumenten liggen niet altijd aan de basis voor de verandering van een product of economie. Klanten reageren vaak op wat er ontwikkeld wordt. Daarom is het belangrijk dat de verandering vertrekt vanuit de markt. Begin nu met het aanbieden van circulaire oplossingen!
  • Performance bases contracting. Aankopers willen nog te vaak de verantwoordelijkheid nemen voor de inhoud en uitwerking van het contract. Vraag in het bestek naar performantie tegen een welbepaalde prijs. Stel de juiste vragen en laat de markt zelf de uitwerking van het bestek bepalen.
  • Stijgende vraag naar diensten. Klanten vragen steeds vaker diensten in plaats van producten. We zien dit onder andere door de stijgende vraag naar service modellen zoals LAAS, PAAS en FAAS.
  • Sociale verantwoordelijkheid in de keten. Naast circulaire principes, is het nodig om ook de sociale aspecten mee in rekening te brengen zoals kinderarbeid, eerlijke lonen en goede werkomstandigheden. 

"Niets wat je doet is fout, alleen niets doen is fout."

- Jordie van Berkel, oprichter van F-Fort en auteur van 'Inkoop in Strategisch Perspectief'

Meer leren over circulaire economie en circulair aankopen

Kies het webinar of de reeks die past bij jouw ervaring of die van je collega's.
Van een introductie in circulariteit tot heel concrete adviesen voor je circulaire aankoopproject. 

 

Presentaties: Start met Circulair Aankopen

Introductie circulair aankopen

  • Module 1: Wat zijn de grote uitdagingen?
  • Module 2: Wat is circulair aankopen?
  • Module 3: Welke circulaire aankoopmodellen bestaan er?
  • Module 4: Hoe verloopt een circulair aankoopproces

 

Introductiereeks circulaire economie

 

 

In deze eerste module uit de reeks Intro Circulaire Economie gaan we dieper in op het waarom van de circulaire economie.

 

In deze tweede module uit de reeks Intro Circulaire Economie gaan we dieper in op het waarom van de circulaire economie. 2 Wat is een circulaire economie from Vlaanderen Circulair on Vimeo.

 

In deze 3e module uit de reeks Intro Circulaire Economie gaan we dieper in op 5 circulaire businessmodellen.

 

Webinarreeks starten met circulair aankopen

 

Alexander Lemmens, jurist en verantwoordelijke duurzaam aankopen bij Het Facilitair Bedrijf van de Vlaamse overheid legt uit welke kansen de wet op overheidsopdrachten biedt om circulair aan te kopen…

 

Mieke Pieters van The Global Picture legt in dit webinar uit wat Total Cost of Ownership betekent en hoe je er mee aan de slag kan voor jouw circulaire aankoopproject.

 

Hilde Jassens van econocom geeft in dit webinar toelichting over as-a-service contractmodellen.

 

Jodie Berkel geeft in dit webinar toelichting over de interne veranderingen die gepaard gaan met de transitie naar een circulaire aankooporganisatie.

 

In dit webinar licht Karin Van Dorselaer, docente ecodesign aan de Universiteit Antwerpen, toe hoe je een circulair product kunt herkennen.

 

Algemene publicaties over circulair aankopen

 

 

The URBACT Knowledge Hub brings together good practices from across the EU, with the latest urban trends, to fill the gaps and make sure that the learning is within everyone's reach. At URBACT we see…

 

Best Practice Report published by ICLEI

 

Best Practice Report on Market Engagement published by ICLEI

 

What is the status of public procurement in Europe? How is Public Procurement of Innovation (PPI) addressed by public authorities? When does PPI come to play with public procurers' needs?

 

The Global Picture maakte in opdracht van Vlaanderen Circulair dit eindrapport over het proces van de Green Deal Circulair Aankopen.

 

the European Parliament commissionedthe Environment Agency Austria (EAA) tostudy current usesand opportunities of GPP as a driver for a more Circular Economyin the EU, with respect to the Commission’…

 

This document aims to introduce the role that sustainable procurement can play to accelerate the transition to a circular economy and the shift towards more sustainable patterns of consumption and pr…

 

NL The GPP Training Toolkit is designed for use by public purchasers and by GPP trainers, or integration in general public procurement training courses and workshops. This module is deals with how to…

 

The GPP Training Toolkit is designed for use by public purchasers and by GPP trainers, or integration in general public procurement training courses and workshops. This module is about why market eng…

 

Na een boeiend traject van twee jaar sloten partners en deelnemers samen de Green Deal Circulair Aankopen (GDCA) feestelijk af. We blikten terug op de circulaire realisaties van de aankopers, aanbied…

 

Bepaal je circulaire ambities door je doelstellingen en de strategieën om ze te bereiken in kaart te brengen.

 

Welke indicatoren kan je aan de circulaire doelstellingen koppelen?

 

Het boek vat de lessen samen van 10 jaar circulair inkopen ervaringen uit Nederland. De handleiding moet inkopers, beleidsadviseurs en projectleiders helpen om zelfstandig een circulair inkooptraject…

 

Deze praktijkgerichte gids toont je heel wat mooie voorbeelden van duurzame aankoopdossiers uit de provincie Oost-Vlaanderen. Je kan hem gratis downloaden van de website.  

 

BBL, Plan C, The shift, VVSG en OVAM wil met de Circulaire Aankopers lokale besturen op weg zetten richting circulaire economie. Deze werksessie focuste op hergerbuik.

 

In het kader van de Green Deal Circulair Aankopen werd op 5 oktober 2017 een workshop gehouden over overheidsopdrachten.

 

Deze whitepaper heeft als doel om Facility Managers te helpen bij de eerste stappen op het gebied van circulair inkopen, de drempel te verlagen en een zetje te geven om echt hiermee te starten

 

The report seeks to consolidate the information currently available on product-service systems (PSS) and to offer clarity on the drivers, advantages and challenges associated with their provision by …

 

Good practice and guidance document on Green Public Procurement.

 

Verlslag van de Nederlanse Green Deal Circular Inkopen.

 

Dit rapport brengt de knelpunten en succesfactoren van circulair aankopen in kaart.

 

Een praktijkcase van circulariteit toegepast in het inkooptraject van Circl

 

ICLEI – Local Governments for Sustainability - published this report on Best Practice in Circular Procurement

 

The study was carried out in Nordic co-operation by Finnish Environment Institute, IVL Swedish Environmental Research Institute and Copenhagen Resource Institute