Vlaanderen
OVAM Toon navigatie menu

Doelstellingen en strategieën om circulair aan te kopen

We brachten alle mogelijke doelstellingen en strategiën die je als aankoper kan hanteren om circulair te gaan aankopen in kaart in één overzicht. Een handig vertrekpunt om aan de slag te gaan: welke acties onderneemt jou organisatie? Welke zijn haalbaar op korte termijn? Welke vergen een langetermijn-ambitie?

Download de ambitiekaart >

Het Circulaire Aankoopproces

1. Circulaire behoefte

Hoe bepalen we nu wat we écht nodig hebben? Hier zit de spanning tussen de rol van de aankoper en die van de (interne) klant. Krijgt de aankoper het mandaat om de behoefte van de klant in vraag te stellen en de behoefte strategisch te sturen? Er is een groot verschil tussen wat de klant écht nodig heeft (noden), wat de klant graag zou hebben (wens) en wat de klant absoluut wil (eis). De circulaire aankoper heeft een belangrijke rol in het ‘challengen’ van de behoefte van de klant en gaat samen met de klant op zoek naar de functionele behoefte (wat heb je nu echt nodig, een lamp of licht? Een stoel of zitcomfort? Een bureau, PC, telefoon,… of een motiverende en inspirerende werkplek?)

2. Circulaire ambities

Circulaire ambities bepalen voor een aankoopproject is geen evidentie. Waar beginnen we nu precies? En welke impact is nu écht circulair? Hierboven kun je de ‘strategische ambitiekaart’ gebruiken bij het bepalen van circulaire aankoopambities.

3. Dialoog met de markt

Het circulair aankoopproces kan in eerste instantie meer tijd vragen omdat de dialoog met de markt zo belangrijk is. Door de reële behoefte en de circulaire ambities voor te leggen aan de markt kom je te weten welke circulaire producten en diensten/businessmodellen er reeds beschikbaar zijn op de markt. Maar ook kan er samen met de aanbieders gezocht worden naar een circulaire oplossing voor het invullen van de behoefte van de gebruikers (co-creatie en innovatie).

4. Specificeren en gunnen

Na een uitgebreide marktdialoog kunnen de functionele specificaties bepaald worden. Inspiratie is terug te vinden in citeriadocumenten bijvoorbeeld via www.mvicriteria.nl of op www.gidsvoorduurzameaankopen.be. Maar weet dat het ongeveer 2 jaar duurt om criteriadocumenten te ontwikkelen dus in principe lopen deze achter op de huidige trends in de markt. Deze documenten vervangen dus niet de dialoog tussen aankopers en aanbieders om de vraag en het circulaire aanbod met elkaar te toetsen.

Belangrijk hierbij is om gunningscriteria te kiezen die verder gaan dan de aankoopprijs en die rekening houden met de total cost of ownership. Anticipeer ook op de end-of-life fase van de producten, integreer hier clausules over in het bestek.

5. Gebruik en uitvoering

Deze fase is cruciaal om circulaire impact te realiseren want de rol van de aankoopdienst stopt hier niet bij het ondertekenen van het contract. Tijdens de uitvoering van het contract moeten de beloftes op vlak van performantie en de levensduur van de producten opgevolgd en geëvalueerd worden. Door de nieuwe samenwerkingsvorm wordt de aanbieder mee verantwoordelijk voor onderhoud, herstellingen en de verschillende levenscycli van de producten. De openheid om te leren (en te falen) is een kritische succesfactor en dit ook binnen de eigen organisatie.

6. Einde gebruik

Helemaal in het begin van het aankoopproces worden scenario’s uitgetekend over wat er na de gebruiksfase met de producten zal gebeuren en wat de eventuele financiële valorisatie op het einde van de gebruiksduur zal zijn. Deze fase is niet opgenomen in een standaard aankoopproces maar maakt het net circulair. Dit houdt niet alleen afspraken met de aanbieder in maar ook binnen de eigen organisatie vraagt dit enige aanpassing (interne procedures, verzamelplaatsen, verantwoordelijke medewerkers, etc.)

7. Evalueren

Het circulair aankoopproces is er één van voortdurend leren en verbeteren, vanuit het perspectief van de verschillende betrokken actoren (gebruikers, aankopers, leveranciers, inschrijvers, geïnteresseerden, etc.) De leerlessen uit de evaluatie van de eerste experimenten kunnen helpen om de principes te verankeren in de aankoopstrategie van de organisatie en tonen de opschaalmogelijkheden.

Hoe kies je een ideaal circulair aankoopproject?

Als aankoper hebben we vele prioriteiten op de agenda. We zoeken een evenwicht tussen de verwachtingen van de (interne) klanten, de mogelijkheden op de markt, de business case en kost-efficiëntie van mogelijke alternatieven. Dit moet gebeuren in een context van risicomanagement doorheen de (vaak globale) supply chains. Circulaire aankopers hebben als extra dimensie dat zij hun aankoopprojecten zullen inzetten als instrument om duurzame en circulaire impact te creëren. Onze quick scan kan je helpen met inschatten of een pilootproject voldoende rijp en gebalanceerd is of niet.

Doe de quickscan >

 Circulaire aankooptools

Circulaire aankooptools

Circulair aankopen vraagt een volledige andere kijk op het aankoopproces. Een grote uitdaging voor aankopers dus. Hier geven we een kort overzicht van bestaande tools voor circulair aankopen. 

Meer weten >